A+ A A-

Dziewięć cmentarzy Skierniewic

Oceń ten artykuł
(7 głosów)

Niewiele osób wie, że w Skierniewicach znajduje się dziewięć cmentarzy. Większość z nich już nie funkcjonuje, ale są częścią historii naszego miasta.

Cmentarz wojenny w Parku Miejskim w latach 20-stych XX wieku - fot. ze zbiorów IHS

 

Najstarszy cmentarz skierniewicki mieścił się przy starym, drewnianym kościele, którego budynek usytuowany był pomiędzy obecnym kościołem św. Jakuba a dworem arcybiskupim. Tak było w XV wieku, a prawdopodobnie i wcześniej. Skierniewice miały w tym czasie także drugi kościół – św. Rocha z przytułkiem i cmentarzykiem przy drodze na Rawę Maz. Chowano na nim zmarłych od lat 30-stych XVI wieku. Z czasem wybudowano w miejscu starego kościoła nowy, murowany, pod wezwaniem św. Stanisława. Jednak nazwa cmentarza – cmentarz św. Rocha funkcjonuje do dzisiaj.

 

 

Arcybiskup Jan Łaski obok kościoła św. Stanisława założył cmentarz parafialny, chcąc skłonić mieszczan do likwidacji starego cmentarza, położonego zbyt blisko miasta i dworu arcybiskupiego. Inwestycja ta jednak nie znalazła uznania wśród mieszkańców. Cmentarz „za miastem” wykorzystywano tylko do pochówku zmarłych w szpitalu-przytułku przy kościele św. Stanisława. Dopiero arcybiskupowi Antoniemu Ostrowskiemu udało się przenieść cmentarz parafialny. Według planu Skierniewic z 1914 roku możemy stwierdzić, że cmentarz znajdował się pomiędzy ulicami: Rawską, Kilińskiego i Stanisławską. Od tego roku w zasadzie nie chowano na nim zmarłych.

 

 

 

Rolę tę przejął cmentarz św. Józefa przy ul. Kozietulskiego, założony w 1911 roku. Z czasem część cmentarza św. Rocha uległa likwidacji w związku z rozbudową przyległych ulic.

Około 1967 roku utworzono przy ulicy Strobowskiej, po stronie zalewu, nowy cmentarz komunalny. Jednak bliskość zbiornika wodnego sprawiła, że cmentarz ten musiał zostać zamknięty ze względów sanitarnych. Obecnie znajduje się na nim kilkanaście grobów z lat 1967-1980. Pozostała też z tamtego czasu ozdobna brama wejściowa.

Istniejący obok niego cmentarz zwany „Strzelbą” przyjmował w okresie międzywojennym samobójców, ludzi zmarłych w przytułkach i domach starców, których umieszczano we wspólnych mogiłach. Na tym cmentarzu zostali pochowani także żołnierze radzieccy, którzy w styczniu 1945 roku wyzwalali miasto i okolice.

 

Skierniewice miały także, nieistniejący już, cmentarz ewangelicko-augsburski mieścił się w latach 1830 -1963 na skwerku przy ulicy Reymonta, Rybickiego i Sobieskiego. Dzisiaj znajduje się tam tablica upamiętniająca tę nekropolię. Oprócz niemieckich fachowców sprowadzanych przez arcybiskupów, chowano na nim także Łotyszy i Finów z tutejszego garnizonu. W czasie II wojny światowej Niemcy chowali tu swoich zabitych. Wczesną wiosną 1963 roku przeprowadzono ekshumację szczątków 82 osób, zlikwidowano 67 grobów i grobowców. Ekshumowane szczątki pochowano na cmentarzu św. Józefa. Niektóre zwłoki zabrały rodziny spoza Skierniewic do swoich grobów rodzinnych.

Inna tablica, wystawiona przez Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic, upamiętnia do dzisiaj cmentarz wojskowy w Parku Miejskim. Do 1939 roku mieścił się tam cmentarz niemiecki z okresu I wojny światowej. Podobno znajdowało się na nim także kilka grobów rosyjskich. Niedaleko torów i obecnego amfiteatru były groby darniowe z drewnianymi krzyżami. Na zamieszczonych na nich tabliczkach odnotowano nazwiska i jednostki żołnierzy. Być może żołnierze zostali pochowani w parku, gdyż niedaleko, na terenie obecnego Liceum im. B. Prusa mieścił się w czasie I wojny światowej szpital polowy. Przed II wojną światową szczątki żołnierzy ekshumowano i przeniesiono do kurhanu przy lesie, za miejscowością Kamion.

W Skierniewicach znajdują się dwie nekropolie żydowskie. Nie znana jest dokładna data powstania tzw. starego cmentarza żydowskiego przy ulicy Strobowskiej. Było to prawdopodobnie w pierwszej połowie XIX wieku. Wcześniej pochówki Żydów ze Skierniewic odbywały się w Łowiczu. Stary cmentarz pełnił funkcje grzebalne do 1919 roku, kiedy to radni miasta powołując się na względy sanitarne doprowadzili od jego zamknięcia. Podczas II wojny światowej naziści zniszczyli nekropolię. Dzieło zniszczenia było kontynuowane także po wojnie. Dziś znajdziemy tam ohel – niewielki budynek chroniący grób rabina Szymona Kalisza, który zmarł 28 września 1926 roku. Na jego grobie umieszczono tabliczkę z napisem hebrajskim: „Tu pochowany pan sprawiedliwy, światłość światła, admor, nasz nauczyciel, pan i mistrz Symeon, syn pana sprawiedliwego Mordocheja Menachema Mendla, błogosławionej pamięci, ze Skierniewic. Zmarł 20 tiszri 5686. Niech dusza jego związana będzie w węzełku życia.” Wewnątrz ohelu można wciąż zobaczyć kartki z modlitwami do cadyka, pozostawianymi przez pielgrzymujących Żydów.

 

Nowy cmentarz żydowski, o powierzchni 1 ha, powstał w 1919 roku przy ul. Granicznej. Do dnia dzisiejszego zachowało się na nim niewiele macew. Na cmentarzu znajduje się tablica upamiętniająca Żydów ze Skierniewic – zbiorowa mogiła ofiar Holocaustu. Umieszczono na niej pomnik z napisem o treści: „Tu spoczywają zwłoki 46 męczenników, małej cząstki tych milionów, którymi barbarzyńcy hitlerowscy zasiali ziemie Polski. Większość tu pochowanych to Żydzi – mieszkańcy Skierniewic. Niechaj to miejsce święte będzie otoczone pieczą każdego szlachetnego człowieka, gdyż to jedyny pomnik na szczątkach Żydostwa skierniewickiego. Ekshumacji, pogrzebu i budowy pomnika dokonano staraniem Chaima syna Nechemiasza Frenkla przy pomocy członków Komitetu Żydowskiego w roku 1947.”

 

 

Najnowszy skierniewicki cmentarz to miejski cmentarz komunalny, który znajduje się przy ulicy Strobowskiej 19. Powstał on w sierpniu 1981 roku i pełni swoją funkcję do dziś.


Aneta Kapelusz

 

Fotografie ze skierniewickich cmentarzy można odnaleźć w FotoTece

strony > ROZRYWKA i SPORT

Copyright © 2007 - 2014  ESTET

Register

User Registration
or Anuluj